Xin chào tất cả các bạn, chào mừng anh em đã quay trở lại với bài viết tiếp theo của Tôi Share! Dạo này thời tiết miền Bắc bắt đầu bước vào giai đoạn chuyển mình rõ rệt nhất của 2 tháng cuối năm rồi, mình đang ngồi gõ những dòng này khi ngoài trời gió đang rít từng cơn lạnh buốt qua khe cửa sổ, tự nhiên nhìn lịch góc màn hình máy tính thấy một sự trùng hợp khá là thú vị nên quyết định mở trình soạn thảo HTML lên viết luôn một bài tâm sự kết hợp phân tích cùng anh em.
Lời mở đầu
Nếu anh em có theo dõi mấy bài viết hồi cuối tháng 10 của mình trên blog thì chắc vẫn còn nhớ lúc đó mình từng ngồi than thở chuyện mùa thu Hà Nội năm nay nắng nóng điên khùng tới 35 - 36 độ C, đi học vẫn mặc áo cộc tay mà đêm về ngủ không bật điều hòa là xác định trằn trọc tới sáng. Lúc đấy mình còn sợ năm nay El Niño hoạt động mạnh làm chúng ta mất luôn cả mùa đông cơ. Ấy thế mà đùng một cái, khi tờ lịch chuyển sang tháng 11, chỉ còn vỏn vẹn chưa đầy 2 tháng cuối năm nữa là khép lại năm 2026 thì anh Đông (gió mùa đông bắc) đã chính thức ngừng giận dỗi và tràn về miền Bắc thật sự.
Mà trùng hợp làm sao, đợt gió mùa đông bắc mang theo cái lạnh tê tái lần này lại rơi đúng vào dịp có ngày Thứ Sáu ngày 13 (13/11). Sáng nay mình lướt một vòng Facebook với Threads thấy anh em kêu than ầm ĩ hết cả lên, người thì bảo sáng ra đã hỏng xe giữa trời gió rét, người thì bị gọi lên bảng kiểm tra miệng không thuộc bài, xong ai cũng chốt hạ một câu xanh rờn là tại "Thứ Sáu ngày 13 đen đủi". Nhưng thực sự cái ngày này nó có ma lực xui xẻo đáng sợ như lời đồn đại hàng trăm năm qua không, hay chính cái tiết trời âm u lạnh lẽo của những ngày cuối năm đang đánh lừa tâm lý của chúng ta? Hôm nay anh em hãy cùng mình pha một cốc nước ấm, trùm chăn kín chân và mổ xẻ tường tận câu chuyện này nhé!
Buổi sáng Thứ Sáu ngày 13 "bão táp" giữa đợt gió mùa đông bắc của mình
Trước khi đi vào mấy cái kiến thức lịch sử hay khoa học khô khan thì mình kể cho anh em nghe đúng câu chuyện thật 100% của mình vào buổi sáng lạnh giá này đã. Đêm hôm trước khi không khí lạnh bắt đầu tràn về sâu, lúc tầm 3 giờ rạng sáng bố mình dậy chuẩn bị đi làm đầu bếp ở khách sạn, tiếng mở cửa sắt dưới tầng 1 cộng với tiếng gió mùa rít ù ù ngoài ngõ làm mình đang ngủ say cũng phải tỉnh giấc một lúc, rụt vội cái đầu vào sâu trong chăn bông vì hơi lạnh phả vào phòng buốt quá. Mình thầm nghĩ trong bụng là quả này sáng mai dậy đi học chắc chắn là một cực hình đây.
Và y như rằng, đời không như là mơ. Sáng chuông báo thức điện thoại kêu inh ỏi lúc 6 giờ 15 phút, cái cảm giác đang nằm trong chiếc chăn ấm đệm êm mà phải thò một bàn chân xuống nền gạch đá hoa lạnh ngắt giữa tiết trời 15 - 16 độ C nó làm con người ta yếu đuối đi hẳn. Mình tự nhủ "thôi nằm cố thêm 5 phút nữa thôi cho ấm người", để rồi khi mở mắt ra lần thứ hai thì đồng hồ đã điểm 6 giờ 40 phút. Thế là cuống cuồng bật dậy lao vào nhà vệ sinh đánh răng rửa mặt. Đen một cái là tối hôm trước mình quên béng mất không bật công tắc bình nóng lạnh, mở vòi nước ra vốc một bụm nước lên mặt mà nó buốt thấu tận óc, tỉnh cả ngủ luôn anh em ạ.
Chưa dừng lại ở đó, lúc mình mặc vội chiếc áo khoác đồng phục rồi dắt xe ra khỏi nhà để tới trường THPT Phan Đình Phùng, quãng đường từ nhà mình tới trường bình thường ngắn lắm, chỉ có đúng 1 cây số (1km) đi mất chưa tới 5 phút là tới cổng trường. Mọi hôm trời thu mát mẻ thì mình vừa đi vừa thong thả ngắm lá sấu rụng dọc đường, nhưng sáng nay vừa mở cửa bước ra ngõ là một luồng gió mùa đông bắc thổi tạt thẳng vào mặt làm mình rét run cầm cập. Gió thổi ngược chiều xe chạy, hai bàn tay mình quên không đeo găng tay bám vào ghi đông xe mà tê cứng, đỏ ửng và rát buốt. Đi đến ngã tư Quán Thánh thì lại vớ ngay quả đèn đỏ gần 90 giây, đứng chôn chân giữa ngã tư lộng gió dưới hai hàng cây cổ thụ, gió lùa qua cổ áo lạnh đến mức hai hàm răng đánh vào nhau lập cập.
Tưởng vào đến lớp đóng kín cửa là thoát nạn, ai ngờ vừa đặt cặp xuống bàn chưa kịp ủ ấm tay thì cô giáo bước vào thông báo kiểm tra đột xuất 15 phút lấy điểm hệ số 1 để rà soát kiến thức ôn thi THPTQG 2027. Tối qua mình mải ngồi vọc lại mấy dòng code Javascript trên Cloudflare với ngồi canh mô hình dự báo không khí lạnh trên Windy nên có thèm giở vở ra xem lại bài cũ đâu. Lúc cầm tờ đề trên tay, mấy đứa bạn ngồi bàn dưới bắt đầu quay sang rên rỉ: "Đúng là Thứ Sáu ngày 13 có khác, sáng ra đã xui tận mạng!". Lúc đấy mình cũng suýt gật đầu đồng tình với tụi nó, nhưng ngồi ngẫm lại 5 giây thì thấy có gì đó sai sai. Ủa, mình bị nước lạnh tạt vào mặt là do tối qua mình quên bật bình nóng lạnh, mình bị muộn giờ phải phóng vội ngoài đường chịu rét là do mình ngủ nướng, còn làm bài kiểm tra chật vật là do tối qua mình mải nghịch code không chịu học bài. Chứ cái ngày Thứ Sáu ngày 13 nó có cầm tay mình tắt bình nóng lạnh hay tắt báo thức của mình đâu?
Nguồn gốc lời đồn Thứ Sáu ngày 13 thực chất từ đâu mà ra?
Chắc hẳn rất nhiều anh em từ nhỏ đến lớn cứ nghe người này người kia truyền tai nhau là Thứ Sáu ngày 13 đen lắm, không nên đi xa, không nên làm việc lớn, nhưng khi hỏi tại sao nó lại đen thì hầu như chẳng ai giải thích rõ ngọn ngành được. Theo như mình tìm hiểu tra cứu thông tin trên mạng cộng với cả kiến thức hiểu biết của mình từ mấy cuốn sách lịch sử văn hóa, cái nỗi sợ này vốn dĩ có xuất xứ hoàn toàn từ phương Tây, do sự kết hợp của hai nỗi ám ảnh riêng biệt là "ngày Thứ Sáu" và "con số 13".
Ở các nước phương Tây theo Kitô giáo, con số 12 luôn được coi là con số của sự trọn vẹn và hoàn hảo: một năm có 12 tháng, ngày có 12 giờ, có 12 cung hoàng đạo và 12 vị tông đồ của Chúa Jesus. Khi con số 13 xuất hiện ngay sau số 12, người ta coi nó là một sự thừa thãi, phá vỡ quy luật tự nhiên và mang lại điều bất ổn. Điển hình nhất là câu chuyện về Bữa tiệc ly (The Last Supper), trong bữa ăn cuối cùng đó có đúng 13 người ngồi vào bàn, và vị khách thứ 13 không ai khác chính là Judas Iscariot — kẻ đã phản bội Chúa Jesus. Ngay ngày hôm sau khi Chúa Jesus chịu đóng đinh trên cây thập tự giá lại rơi đúng vào ngày Thứ Sáu. Từ đó trong tâm thức của người phương Tây, cả số 13 lẫn ngày thứ Sáu đều mang một màu sắc rất ảm đạm.
Nhưng sự kiện thực sự châm ngòi cho nỗi khiếp sợ mang tên "Thứ Sáu ngày 13" đi vào lịch sử nhân loại lại là một biến cố đẫm máu có thật vào đúng Thứ Sáu, ngày 13 tháng 10 năm 1307. Vào buổi rạng sáng lạnh lẽo cuối thu đầu đông năm ấy tại nước Pháp, nhà vua Philip IV vì nợ nần chồng chất và muốn xóa sổ quyền lực của các Hiệp sĩ dòng Đền (Knights Templar) nên đã bất ngờ phát lệnh vây bắt hàng trăm hiệp sĩ trên khắp nước Pháp. Rất nhiều người trong số họ sau đó đã bị tra tấn và xử tử trên giàn hỏa thiêu. Cú sốc lịch sử chấn động cả châu Âu vào đúng cái ngày định mệnh đó đã hằn sâu vào ký ức nhiều thế hệ, để rồi hàng trăm năm sau, cộng thêm sự thổi phồng của tiểu thuyết và các bộ phim kinh dị Hollywood như loạt phim Friday the 13th với gã sát nhân đeo mặt nạ khúc côn cầu Jason Voorhees, Thứ Sáu ngày 13 nghiễm nhiên trở thành "ngày quốc tế xui xẻo".
Người phương Tây họ ám ảnh với ngày này tới mức trong tâm lý học có hẳn một thuật ngữ chuyên ngành dài ngoằng mà mình nhìn vào muốn líu cả lưỡi là Paraskevidekatriaphobia (hội chứng sợ Thứ Sáu ngày 13). Nếu anh em để ý khi đi một số tòa nhà chung cư cao tầng, khách sạn lớn hay bệnh viện quốc tế ngay tại Hà Nội mình thôi, nhiều nơi người ta bỏ trống hoàn toàn tầng 13 trong thang máy, nhảy thẳng từ tầng 12 lên tầng 14, hoặc lách luật bằng cách đổi tên thành tầng 12A, 12B. Nhiều hãng hàng không quốc tế cũng chẳng có hàng ghế số 13 trên máy bay để chiều lòng hành khách khỏi hoang mang.
Vì sao Thứ Sáu ngày 13 rơi vào 2 tháng cuối năm ở miền Bắc lại làm người ta thấy "xui" hơn?
À rồi, đến phần này là điểm mấu chốt đáng chú ý nhất mà mình muốn phân tích sâu với anh em đây này. Anh em có để ý không, nếu một ngày Thứ Sáu ngày 13 rơi vào tháng 5 hay tháng 6 mùa hè nắng vàng rực rỡ, học sinh đang được nghỉ hè đi chơi phơi phới thì chẳng mấy ai thèm bận tâm đến nó cả. Họa chăng có sự cố gì lớn như vụ hệ sinh thái Meta (Facebook, Instagram, Messenger, Threads) bị sập toàn cầu vào tối ngày 12 tháng 6 năm nay mà mình từng lên bài cập nhật nóng lúc 9-10 giờ tối ấy, hôm đó mình còn trêu anh em là may mà nó sập vào ngày 12/6 chứ lệch sang ngày 13 vài tiếng thôi là kiểu gì dân tình cũng đổ tại Thứ Sáu ngày 13 làm sập server của Mark Zuckerberg.
Thế nhưng khi Thứ Sáu ngày 13 rơi vào đúng 2 tháng cuối năm (tháng 11 và tháng 12 dương lịch) ở miền Bắc nước ta, lúc những đợt gió mùa đông bắc liên tiếp tràn về thì cảm giác "đen đủi, nặng nề" lại tăng lên gấp 3, gấp 4 lần. Nguyên nhân không phải do lời nguyền tâm linh nào cả, mà do chính sự cộng hưởng giữa thời tiết mùa đông miền Bắc và tâm lý con người:
- Hiệu ứng bầu trời xám xịt và sự thiếu hụt ánh sáng: Đặc trưng của những đợt gió mùa đông bắc về vào 2 tháng cuối năm ở Hà Nội và các tỉnh miền Bắc là bầu trời lúc nào cũng một màu trắng đục hoặc xám xịt như chì, mây tầng thấp phủ kín mít cả ngày, họa hoằn lắm nếu gặp đợt không khí lạnh khô lệch đông thì mới có chút nắng hanh. Chưa kể vào mùa đông trời tối cực kỳ nhanh, mới 5 giờ chiều mình tan học ở trường ra là phố phường đã tối sầm lại, đèn đường bật sáng trưng rồi. Việc thiếu ánh nắng mặt trời cộng với cái lạnh buốt làm não bộ giảm tiết hormone vui vẻ (serotonin), khiến con người cực kỳ dễ rơi vào trạng thái trùng xuống, buồn man mác, uể oải và suy nghĩ tiêu cực. Khi tâm trạng bạn đang buồn và mệt sẵn vì thời tiết, chỉ cần đứt cái dây giày hay đi đường bắn bẩn lên quần áo thôi là bạn cũng thấy cuộc đời sao mà bất công và tồi tệ đến thế.
- Cái lạnh làm cơ thể phản xạ chậm chạp và dễ gặp sự cố vật lý: Cái này thì quá rõ ràng rồi. Vào những ngày gió mùa về nhiệt độ tụt sâu, buổi sáng sớm hay đêm muộn ra đường tay chân ai cũng co ro, cơ khớp cứng đờ lại vì rét, mặc trên người 3 - 4 lớp áo dày cộm vướng víu. Khi tay bị cóng và cơ thể thiếu linh hoạt, chúng ta rất dễ đánh rơi điện thoại, dễ làm đổ cốc nước, bước chân cầu thang dễ bị vấp hoặc đi xe ngoài đường phản xạ phanh kém hơn ngày thường. Đã thế mùa đông miền Bắc không khí lạnh còn làm thiết bị điện tử như pin điện thoại, ắc quy xe máy, xe điện bị tụt áp nhanh hơn, sáng ra đề xe mãi không nổ máy giữa trời rét căm căm thì ai mà chẳng bực mình rồi đổ vấy luôn cho ngày 13!
- Áp lực dồn nén của 2 tháng cuối năm: Tháng 11 và tháng 12 là chặng nước rút cuối cùng của một năm. Học sinh cấp 3 như tụi mình thì ngập đầu trong đống đề cương ôn thi cuối học kỳ 1, rồi áp lực thi thử đại học, học thêm ca sáng ca chiều tối mịt mới về đến nhà. Còn người lớn như bố mẹ mình thì bước vào mùa cày cuốc vất vả nhất năm để lo cơm áo gạo tiền, chạy doanh số cuối năm, chuẩn bị tích góp cho Tết Nguyên Đán sắp tới. Khi đầu óc ai cũng căng như dây đàn và thiếu ngủ, xác suất chúng ta mắc sai lầm, quên chìa khóa, quên ví tiền hay cáu gắt cãi vã nhau tất nhiên sẽ cao hơn hẳn những tháng đầu năm thong thả.
Người Việt mình có thực sự sợ Thứ Sáu ngày 13 không và góc nhìn khoa học là gì?
Câu trả lời thẳng thắn của mình là: Người Việt Nam mình chẳng có lý do gì phải sợ ngày này cả! Cái trào lưu kêu ca mỗi dịp Thứ Sáu ngày 13 trên mạng xã hội ở Việt Nam thực chất chỉ là hiệu ứng tâm lý đám đông du nhập từ văn hóa phương Tây qua phim ảnh và internet để giới trẻ có cớ đăng status tương tác vui vẻ với nhau mà thôi.
Nếu xét theo văn hóa truyền thống ngàn đời của ông cha ta, người Việt tính ngày tốt xấu dựa trên âm lịch và ngũ hành chứ không tính theo dương lịch phương Tây. Các cụ ngày xưa ở quê mình chỉ hay nhắc câu cửa miệng là "Mùng năm, mười bốn, hai ba / Đi chơi còn lỗ nữa là đi buôn" (tức là ngày 5, 14, 23 âm lịch hàng tháng), hoặc kiêng kỵ tháng 7 âm lịch, kiêng số 4 và số 7 chứ con số 13 trong văn hóa phương Đông hoàn toàn bình thường, thậm chí trong một số quan niệm phong thủy số 13 còn mang ý nghĩa của sự sinh sôi, biến chuyển mới. Còn ngày Thứ Sáu đối với học sinh, sinh viên và dân văn phòng tại Việt Nam thì khỏi phải bàn: đây là ngày được mong chờ nhất trong cả tuần! Sau 5 ngày học tập và làm việc rã rời, chiều tối Thứ Sáu là lúc mọi người được xả hơi, chuẩn bị cho 2 ngày nghỉ cuối tuần không phải nghe tiếng chuông báo thức lúc 6 giờ sáng.
Dưới góc nhìn của tâm lý học hiện đại, cái sự "xui xẻo" của Thứ Sáu ngày 13 thực chất là một cái bẫy của não bộ mang tên Thiên kiến xác nhận (Confirmation Bias) và Lời tiên tri tự ứng nghiệm. Mình lấy một ví dụ siêu đơn giản thế này cho anh em dễ hình dung: Giả sử vào một ngày Thứ Tư ngày 18 bình thường nào đó, bạn đang đi bộ ngoài vỉa hè không may dẫm phải vũng nước bẩn hoặc làm rơi mất tờ 20 nghìn đồng, bạn chỉ tặc lưỡi chửi thầm một câu "đen thế nhỉ" rồi chỉ khoảng 10 phút sau là bạn quên sạch sành sanh như chưa từng có chuyện gì xảy ra. Nhưng nếu đúng cái vũng nước đó, đúng tờ 20 nghìn đó rơi vào Thứ Sáu ngày 13, não bộ của bạn sẽ lập tức lục lại cái định kiến có sẵn trong đầu và hét lên: "Đấy, biết ngay mà, đúng là Thứ Sáu ngày 13!". Bạn sẽ nhớ chuyện đó cả tuần và đi kể cho tất cả bạn bè nghe, vô tình củng cố thêm lời đồn vô căn cứ kia.
Thậm chí còn có trường hợp vì quá tin rằng hôm nay mình sẽ gặp xui xẻo nên từ sáng bước chân ra khỏi giường đã mang tâm lý lo sợ, hồi hộp, làm việc gì cũng rụt rè, lóng ngóng. Chính cái sự mất bình tĩnh và thiếu tự tin đó mới là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến việc làm hỏng chuyện, chứ chẳng có thế lực siêu nhiên nào nhúng tay vào cả. Một thống kê rất thú vị từ Trung tâm Thống kê Bảo hiểm của Hà Lan từng chỉ ra rằng vào các ngày Thứ Sáu ngày 13, số vụ tai nạn giao thông, hỏa hoạn và trộm cắp thực tế lại... giảm xuống thấp hơn so với các ngày Thứ Sáu bình thường khác trong năm, đơn giản vì vào ngày này ai ra đường cũng có tâm lý cẩn thận, đi chậm và chú ý quan sát hơn!
Làm thế nào để tận hưởng trọn vẹn những ngày gió mùa cuối năm mà không lo "vận xui"?
Thay vì ngồi đếm xem hôm nay mình gặp bao nhiêu chuyện xui xẻo để tự chuốc thêm bực dọc vào người, tại sao anh em mình không lật ngược tình thế để biến ngày Thứ Sáu giữa đợt gió mùa đông bắc này thành một ngày thật chill và đáng nhớ?
Như mình đã từng chia sẻ ở bài phân tích về mùa đông ấm năm nay, do tác động của biến đổi khí hậu và hiện tượng El Niño nên những đợt không khí lạnh tràn xuống miền Bắc trong 2 tháng cuối năm này là vô cùng quý giá, nó sẽ không kéo dài lê thê suốt cả tháng trời như mùa đông năm 2022 hay đợt rét đậm đầu năm 2026 lúc mình về quê chịu tang bác đâu. Cái lạnh của Hà Nội những ngày cuối năm có một nét quyến rũ rất riêng mà đi xa ai cũng nhớ. Tan học hoặc tan làm vào chiều tối Thứ Sáu, thay vì vội vã về nhà đóng cửa trốn tránh "ngày 13", anh em có thể rủ bạn bè ghé vào một quán quen trên phố cổ làm một bát bún ngan chặt hay phở bò nóng hổi bốc khói nghi ngút cho ấm cái bụng, hoặc tạt qua bờ Hồ Gươm, Hồ Tây đón những cơn gió lạnh đầu mùa để cảm nhận nhịp sống chậm lại giữa những ngày cuối năm hối hả.
Còn với những anh em hệ "hướng nội" hoặc đang cô đơn giống mình thì buổi tối Thứ Sáu trời lạnh lại càng tuyệt vời. Đóng kín cửa sổ phòng lại để ngăn gió lùa, pha một cốc trà gừng hoặc sữa nóng, bật một danh sách nhạc mùa đông quen thuộc rồi ngồi đọc nốt cuốn sách còn dang dở, làm vài đề ôn thi hoặc đơn giản là chui tọt vào trong chăn bông ấm áp đánh một giấc thật sâu tới tận trưa ngày Thứ Bảy mà không cần đặt báo thức. Chỉ cần anh em chú ý mặc đủ ấm khi ra đường vào sáng sớm và đêm muộn, quàng thêm chiếc khăn len giữ ấm cổ vì thời điểm giao mùa 2 tháng cuối năm nhiệt độ ngày đêm chênh lệch lớn rất dễ bị cảm lạnh, hắt hơi sổ mũi và dịch cúm A thôi, còn lại mọi "vận xui" đều do cách chúng ta đối diện với nó.
Đừng quên nhấn vào chiếc chuông màu xanh dưới góc phải màn hình để nhận thông báo mới nhất từ Tôi Share nhé.
Cảm ơn bạn đã đến đây, cảm ơn bạn đã đọc bài viết này. Nhớ theo dõi và ủng hộ Tôi Share nhé. Chúc bạn luôn mạnh khỏe, bình an và có một ngày Thứ Sáu cuối tuần thật ấm áp giữa tiết trời gió mùa đông bắc! (update 00:05 AM - 06/11/2026)
Copyright © Tôi Share
