Xin chào tất cả các bạn, chào mừng bạn đến với bài viết tiếp theo của Tôi Share, mới hôm cuối tháng 10 vừa rồi mình còn ngồi gõ phím than thở với anh em về cái tiết trời mùa thu Hà Nội nắng nóng dở hơi thì chớp mắt một cái hôm nay đã bước sang tháng 11 rồi, chỉ còn đúng 2 tháng cuối năm nữa thôi là chúng ta khép lại năm 2026 nên nay mình lại ngoi lên đây tâm sự tiếp về câu chuyện gió mùa nhé!
Lời mở đầu
Anh em ở ngoài miền Bắc mấy ngày đầu tháng 11 này ra đường vào buổi tối có ngửi thấy mùi gì quen quen mà lại hơi lạ lạ không? Hôm qua lúc gần 9 giờ tối mình đi học thêm về, đạp xe chầm chậm qua đoạn phố Quán Thánh với rẽ vào Nguyễn Trường Tộ gần nhà mình, tự nhiên có một cơn gió nhẹ thổi ngang qua mang theo cái mùi thơm ngai ngái, nồng nồng nhưng chỉ thoảng qua đúng một nhịp thở rồi biến mất luôn. Đúng rồi đấy, là mùi hoa sữa cuối mùa anh em ạ.
Mọi năm cứ tầm sang tháng 11 dương lịch thế này là hoa sữa rụng sạch sẽ từ đời tám hoánh nào rồi, nhường chỗ cho cái rét ngọt đầu đông, ấy thế mà năm nay thời tiết ấm nóng kéo dài thành ra mấy cây hoa sữa già ở góc phố vẫn cố vớt vát nở nốt mấy chùm hoa cuối cùng. Đi dưới hàng cây nhìn mấy cánh hoa nhỏ li ti màu trắng ngà rụng đầy dưới vỉa hè, cộng thêm việc tối về mở điện thoại xem bản tin dự báo thời tiết lại nghe thấy cái cụm từ quen thuộc "không khí lạnh lệch đông" làm cho mình tự dưng thấy vừa buồn man mác vừa bực mình khó tả. Tại sao bước vào 2 tháng cuối năm rồi mà những cơn gió mùa đông bắc vẫn cứ lỡ hẹn với miền Bắc như thế, và cái kiểu không khí lạnh lệch đông này nó gây ra những phiền toái đáng sợ thế nào đối với cuộc sống sinh hoạt của tụi mình? Tất cả sẽ có trong bài chia sẻ ngày hôm nay của mình.
1. Hoa sữa cuối mùa và cái cảm giác chênh vênh của những ngày cuối năm
Chắc chắn ở đây có không ít anh em cực kỳ ghét mùi hoa sữa, thậm chí nghe đến tên thôi là đã thấy đau đầu chóng mặt rồi đúng không? Mình hoàn toàn hiểu cảm giác đó luôn, bởi vì hồi đầu mùa tầm cuối tháng 9 đầu tháng 10 ấy, lúc mà hoa sữa nở rộ trắng xóa cả tán cây mà lại gặp đúng cái tiết trời oi bức 33 đến 35 độ C không một gợn gió thì mùi của nó đặc quánh lại trong không khí, ai mà bị viêm xoang hay dị ứng mũi đi qua mấy con phố trồng toàn hoa sữa đặc trưng của Hà Nội thì đúng kiểu cực hình dày vò. Nhưng mà hoa sữa cuối mùa vào dịp đầu tháng 11 này thì nó lại mang một cái tâm trạng khác hẳn nhé các bạn.
Khi mà những chùm hoa trên cành đã thưa dần, chỉ còn sót lại vài chùm nhỏ xíu ẩn sau đám lá xanh sẫm bắt đầu phủ bụi đường, cái hương thơm của nó không còn gắt gỏng xộc thẳng vào mũi người đi đường nữa mà chỉ dịu nhẹ, phảng phất trong làn sương mỏng lúc về đêm. Đối với một đứa học sinh cuối cấp sinh năm 2009 đang phải vùi đầu vào đống đề cương ôn thi THPTQG 2027 như mình, cái mùi hoa sữa cuối mùa này nó giống như một chiếc đồng hồ báo thức vô hình nhắc nhở rằng một năm nữa lại sắp trôi qua mất rồi. Sáng nay lúc hơn 6 giờ mình dắt xe ra khỏi cửa nhà để đi học, con đường từ nhà mình tới trường THPT Phan Đình Phùng dài có 1 cây số thôi mà hôm nào mình cũng đi thật chậm để ngắm nhìn phố phường. Dưới lòng đường mấy cô lao công đang quét những lớp lá sấu vàng lẫn với xác hoa sữa khô quắt lại, ngoài trời chỉ hơi se se mát khoảng 21 độ C, cái không khí tĩnh lặng đến mức nghe rõ cả tiếng chổi tre xào xạc trên mặt nhựa đường.
Nghĩ cũng lạ thật đấy. Đây là mùa hoa sữa cuối cùng của thời học sinh cấp 3 đối với mình rồi, sang năm thôi là mỗi đứa một phương trời đại học, chẳng biết còn mấy dịp được đạp xe dưới vòm cây Phan Đình Phùng vào những buổi sáng giao mùa dở ương thế này nữa. Mùi hoa sữa sắp tàn hết cả rồi, báo hiệu mùa thu đã thực sự đi đến những trang cuối cùng, đáng lẽ ra lúc này khi hoa sữa rụng hết thì những đợt gió mùa đông bắc mạnh mẽ phải tràn về gõ cửa từng con ngõ nhỏ, bắt người ta phải lục tủ lôi hết áo phao, áo giữ nhiệt, khăn len ra mặc. Ấy vậy mà nhìn lên bầu trời lúc 10 giờ sáng xem, nắng vẫn vàng ươm và chói chang như trêu ngươi những kẻ mê mùa đông như mình.
2. Nỗi ám ảnh mang tên "Không khí lạnh lệch đông"
Anh em nào mà hay theo dõi các bản tin dự báo thời tiết trên tivi, báo chí hay các hội nhóm đam mê khí tượng trên Facebook giống mình thì chắc chắn dạo này nghe cụm từ "không khí lạnh lệch đông" đến phát ngán luôn rồi. Thú thật với các bạn là bây giờ cứ mỗi lần mình thấy bài đăng nào giật tít báo tin sắp có gió mùa đông bắc tràn về miền Bắc vào dịp 2 tháng cuối năm này là mình không còn dám hớn hở mừng vội như hồi đầu tháng 10 nữa. Phải đọc thật kỹ vào phần chi tiết bên trong xem khối không khí lạnh đó di chuyển theo hướng nào, chứ cứ thấy dòng chữ "di chuyển lệch đông" là xác định luôn trong đầu rằng đợt này lại chẳng ăn thua gì đâu.
Mấy tối nay sau khi học bài xong tầm 11 giờ đêm, mình hay có thói quen mở máy tính hoặc điện thoại lên vào trang mô hình dự báo thời tiết Windy để soi đường đi của các khối khí áp. Theo như mình tìm hiểu tra cứu thông tin trên mạng cộng với cả việc mình tự quan sát mô hình GFS và ECMWF suốt mấy tháng qua thì bản chất của gió mùa đông bắc là xuất phát từ khối áp cao lạnh lục địa Siberia ở tít tận phía Bắc bán cầu. Ở những năm mà mùa đông lạnh buốt tê tái như hồi năm 2022 hay mấy đợt rét đậm đầu năm nay khi mình về quê chịu tang bác mình ấy, khối áp cao lạnh này nó nén mạnh và đẩy thẳng một mạch từ phía Bắc tràn trực tiếp xuống khu vực miền Bắc nước ta. Khi nó đi thẳng qua lục địa Trung Quốc rồi tràn xuống Hà Nội, gió thổi rít qua từng khe cửa sổ, nhiệt độ tụt thẳng đứng hơn chục độ C chỉ sau một đêm, bầu trời xám xịt đặc quánh hoặc rét khô cắt da cắt thịt đúng chuẩn vị mùa đông miền Bắc.
Nhưng năm nay thì đời đâu như là mơ hả anh em! Do tác động của hiện tượng El Niño kết hợp với đới gió tây trên cao hoạt động không thuận lợi, khối không khí lạnh từ phương Bắc chưa kịp tràn sâu xuống đất liền nước ta thì đã bị đẩy trượt ra phía biển Đông và khu vực phía đông. Điểm mấu chốt gây ra nỗi sợ "không khí lạnh lệch đông" nó nằm ở chỗ này đây này. Khi một khối khí lạnh lẽo đang ở trên đất liền mà lại bị đẩy trượt ra vùng biển ấm, nó sẽ bị biến tính cực kỳ nhanh chóng, giống như kiểu bạn lấy một viên đá lạnh trong tủ lạnh ra rồi thả vào chậu nước ấm vậy, cái hơi lạnh buốt giá ban đầu bị triệt tiêu đi quá nửa trước khi kịp thổi vào tới đất liền Hà Nội.
Hệ quả của cái sự "lệch đông" này nó tạo ra một kiểu thời tiết cực kỳ quái đản và khó chịu cho miền Bắc trong những ngày đầu tháng 11 này. Thay vì mang đến cái lạnh đồng đều suốt cả ngày lẫn đêm, không khí lạnh yếu và lệch đông khi tràn về chỉ làm cho bầu trời miền Bắc quang mây hơn vào ban ngày. Không có mây che chắn thì sao? Thì từ 9 giờ sáng đến 4 giờ chiều, tia bức xạ mặt trời cứ thế chiếu thẳng xuống mặt đất không gặp bất kỳ vật cản nào, đẩy nhiệt độ ban ngày ở Hà Nội vọt lên ngưỡng 30 đến 32 độ C, nắng hanh vàng khô khốc làm rát cả da mặt. Nhưng đến khi mặt trời vừa lặn xuống sau lúc 5 giờ chiều, do bầu trời quang mây nên mặt đất lại bức xạ nhiệt ngược trở lại không trung cực nhanh, làm cho nhiệt độ ban đêm và rạng sáng tụt xuống chỉ còn 18 đến 20 độ C.
3. Sống chung với cái thời tiết "sáng mùa thu, trưa mùa hè, đêm chớm đông"
Phải trải qua thực tế cái cảnh sinh hoạt hàng ngày ở Hà Nội vào những ngày không khí lạnh lệch đông này thì anh em mới thấm thía hết nỗi khổ của nó. Mình đi học buổi sáng bước ra khỏi nhà lúc hơn 6 giờ thì gió lạnh thổi làm gai ốc nổi lên rần rần, bắt buộc phải khoác thêm một chiếc áo gió bên ngoài áo đồng phục. Thế nhưng chỉ ngồi học đến tiết thứ 3 tầm 9 rưỡi sáng thôi là không khí bắt đầu hầmập nóng lên, và rồi đến giờ tan trường buổi trưa bước chân ra khỏi cổng trường là nắng chiếu chang chang đỉnh đầu không khác gì giữa tháng 6 mùa hè. Cái cảnh học sinh tụi mình tay cầm áo khoác vắt vẻo trên ghi đông xe, mồ hôi lưng ướt đẫm chiếc áo sơ mi trắng đã trở thành chuyện cơm bữa suốt mấy tuần nay rồi.
Chưa kể ở trên lớp học lại còn có những pha xử lý đi vào lòng đất của lũ bạn cùng lớp mình nữa cơ. Buổi sáng sớm trời se lạnh thì chúng nó kêu rét bắt đóng kín mít toàn bộ cửa sổ lẫn cửa chính lại, đến lúc gần trưa hàng chục con người ngồi trong phòng kín tỏa nhiệt ra làm căn phòng bí bách ngột ngạt, thay vì mở cửa sổ ra cho gió tự nhiên lùa vào thoáng phòng thì các "nhà thông thái" lại giữ nguyên cửa đóng kín rồi bật max công suất cả điều hòa lẫn quạt trần quay vù vù trên đầu. Mình ngồi ngay dưới cánh quạt mà hôm nào quên nhét áo khoác vào cặp là xác định ngồi học 5 tiết liền trong trạng thái mũi sụt sịt, cổ họng khô rát vì hơi lạnh điều hòa phả thẳng vào gáy, vừa bước từ trong phòng điều hòa lạnh ra ngoài sân trường nắng hanh 31 độ C là đầu óc quay cuồng muốn sốc nhiệt luôn.
Đấy là mình còn trẻ khỏe mà còn thấy oải, chứ mình nhìn sang ông mình với bố mẹ mình ở nhà mới thấy cái thời tiết không khí lạnh lệch đông chênh lệch nhiệt độ ngày đêm hơn chục độ C này nó tàn phá sức khỏe người lớn tuổi và người lao động ngoài đường khủng khiếp thế nào. Như anh em đọc các bài viết trước của mình cũng biết, hồi đầu năm ông mình từng phải nhập viện cấp cứu vì đột quỵ khi thời tiết trở trời đột ngột, nên giờ cứ mỗi lần nghe tin có không khí lạnh yếu tràn về gây ngày nắng gắt đêm lạnh sâu là cả nhà mình lại thấp thỏm lo âu, phải nhắc ông mặc ấm lúc dậy sớm đi tập thể dục và đo huyết áp liên tục. Còn bố mình làm đầu bếp ở khách sạn, ngày nào cũng phải dậy từ 3 giờ sáng để đi làm, cái khung giờ từ 3 đến 5 giờ sáng ấy chính là lúc nhiệt độ ngoài trời giảm xuống mức thấp nhất trong ngày kèm theo sương mù lạnh buốt. Bố mình mặc áo ấm kín mít chạy xe đi làm lúc rạng sáng, đến 12 giờ trưa hết ca ở khách sạn bố lại chạy xe Grab ngoài đường dưới cái nắng hanh 32 độ C khô rát, cơ thể phải liên tục gồng mình thích nghi với hai thái cực nhiệt độ trong cùng một ngày nên tối về đến nhà là bố mệt lả người. Mấy hôm nay đi ngoài đường mình còn thấy khói bụi mịt mù trắng đục cả bầu trời, vì gió mùa lệch đông hoạt động yếu không đủ sức thổi bay lớp bụi mịn đi, lại chẳng có lấy một cơn mưa rào nào rửa trôi không khí, thành ra lớp nghịch nhiệt cứ giữ chặt toàn bộ khói xe và bụi bặm lơ lửng ngay tầm thở của người đi đường, ai đi làm đi học về cũng ho khù khụ.
4. Liệu 2 tháng cuối năm này gió mùa đông bắc thật sự có tìm lại được chính mình?
Ngồi viết những dòng này khi đồng hồ trên góc màn hình máy tính đã điểm gần 10 giờ đêm, ngoài hiên nhà gió vẫn chỉ thổi hiu hiu chứ chưa hề có tiếng gió rít gào đặc trưng của những đợt hàn phong phương Bắc. Nhiều lúc mình tự hỏi không biết từ giờ đến hết tháng 11 và tháng 12 tới đây, miền Bắc mình có được đón một đợt gió mùa đông bắc nào ra hồn, đi thẳng từ lục địa xuống để mang lại cái rét đậm rét hại đúng nghĩa hay không, hay là cứ lặp đi lặp lại cái kịch bản "lệch đông" rồi nắng hanh đến tận Tết Nguyên Đán?
Hôm cuối tuần vừa rồi mình có đạp xe lượn một vòng lên phía hồ Tây, đi ngang qua mấy vườn trồng đào với quất ở khu vực Nhật Tân và Tứ Liên, mình thấy các bác nông dân đang phải vặt lá, chằng dây và lo lắng nhìn trời nhìn đất từng ngày. Nếu như trong 2 tháng cuối năm này mà không khí lạnh cứ tiếp tục suy yếu và lệch ra biển, nền nhiệt ban ngày cứ duy trì mức cao trên 28 độ C kèm nắng hanh thế này thì nhựa cây đẩy lên mạnh, nụ đào sẽ bung nở toe toét hết trước cả tháng Chạp âm lịch. Với tụi mình thì mùa đông ấm hay lạnh lệch đông có thể chỉ là chuyện không được mặc đồ đẹp đi chơi phố, không được tận hưởng cảm giác xuýt xoa ăn bát bún ngan mọc nóng hổi ở phố Phạm Hồng Thái hay ngồi co ro uống cốc trà chanh bờ hồ Hoàn Kiếm, nhưng đối với những người nông dân trông chờ cả năm vào vụ hoa Tết thì cái chữ "không khí lạnh lệch đông" nó đồng nghĩa với việc mất trắng mồ hôi nước mắt.
Theo như mình theo dõi trên biểu đồ khí áp dài hạn của mô hình dự báo khí tượng thì khoảng từ giữa đến cuối tháng 11 trở đi, khi bước vào chính đông, áp cao lạnh Siberia sẽ bắt đầu tích tụ năng lượng mạnh hơn rất nhiều so với giai đoạn giao mùa hiện tại. Dù năm nay nền nhiệt trung bình được dự báo là cao hơn mọi năm từ 0,5 đến 1,5 độ C, nhưng quy luật tự nhiên của đất trời miền Bắc thì không thể nào mất hẳn mùa đông được. Chắc chắn trong 2 tháng cuối năm này sẽ có những đợt không khí lạnh có cường độ đủ mạnh để phá vỡ thế chặn của đới gió tây, tràn thẳng xuống miền Bắc chứ không thèm đi đường vòng lệch ra biển nữa. Chỉ có điều đáng lo là sau một chuỗi ngày dài thời tiết ấm nóng quen thói, khi một đợt gió mùa đông bắc cực mạnh bất ngờ ập xuống thẳng đứng sẽ rất dễ gây ra hiện tượng rét đậm đột ngột, làm cho con người lẫn cây cối không kịp trở tay.
Mình vẫn giữ nguyên cái ước mơ nhỏ nhoi từ đầu mùa là chờ đến một ngày cuối năm trời rét ngọt dưới 15 độ C, bầu trời phủ một màu xám bạc trầm mặc không còn cái nắng chói chang ngược mùa này nữa, lúc ấy mình sẽ mặc chiếc áo khoác dày nhất, đeo tai nghe bật lại mấy bản nhạc buồn quen thuộc của mùa đông năm 2025 rồi đi dạo một vòng quanh hồ Tây đón gió lạnh cho thật đã đời. Còn hiện tại, khi những chùm hoa sữa cuối mùa đang rụng nốt những cánh hoa cuối cùng xuống mặt đường Hà Nội, chúng ta đành phải kiên nhẫn chờ đợi thêm một chút nữa, và nhớ trang bị sẵn áo khoác mỏng kèm khẩu trang chống bụi mịn mỗi khi ra đường vào sáng sớm và tối muộn nhé anh em.
Đừng quên nhấn vào chiếc chuông màu xanh dưới góc phải màn hình để nhận thông báo mới nhất từ Tôi Share nhé.
Cảm ơn bạn đã đến đây, cảm ơn bạn đã đọc bài viết này. Nhớ theo dõi và ủng hộ Tôi Share nhé. Chúc bạn luôn mạnh khỏe để có thể tận hưởng cái lạnh rét của mùa đông năm nay! (update 22:16 PM - 04/11/2026)
Copyright © Tôi Share
