Xin chào tất cả các bạn, chào mừng anh em đã quay trở lại với bài viết tiếp theo của Tôi Share! Hôm nay là tối thứ Hai đầu tuần, ngày mùng 2 tháng 11 rồi, mở tờ lịch trên bàn học ra xem mà mình giật mình thon thót vì chỉ còn đúng 2 tháng nữa thôi là chúng ta chính thức khép lại năm 2026.
Lời mở đầu
Ở hai bài viết hồi cuối tháng 10 tuần trước, mình vừa mới ngồi than thở với anh em về cái sự nóng bức thất thường của mùa thu Hà Nội rồi phân tích sương sương về kịch bản mùa đông ấm năm nay. Lúc viết mấy dòng đấy, trong thâm tâm mình vẫn cứ nuôi một chút hy vọng nhỏ nhoi là thôi thì tháng 10 nó trót "ngủ quên" mất mùa thu rồi, bước sang tháng 11 kiểu gì trời đất cũng phải trả lại cho miền Bắc những đợt gió mùa đông bắc tê tái đúng nghĩa. Nhưng rồi đời đâu như là mơ anh em ạ!
Bước chân sang tháng 11, cái thời điểm mà đáng lẽ ra người người nhà nhà ngoài đường phải khoác lên mình những chiếc áo gió, áo nỉ, khăn quàng cổ các thứ, thì Hà Nội vẫn cứ chìm trong cái tiết trời dở ông dở thằng. Gió mùa đông bắc cứ như một người thương cũ hay thất hứa, báo đài truyền thông cứ rầm rộ đếm ngược từng ngày đón đợt lạnh mới, làm mình hớn hở mong chờ xong cuối cùng lại "quay xe" phút chót. Dị thật sự luôn ấy. Hôm nay nhân lúc vừa giải xong đề ôn tập toán buổi tối, mình lại mở máy tính lên gõ vài dòng tâm sự kết hợp phân tích xem tại sao 2 tháng cuối năm đã gõ cửa rồi mà không khí lạnh vẫn cứ hẹn lần hẹn lữa với anh em miền Bắc tụi mình như thế nhé!
Sáng đầu tuần tháng 11 ở Phan Đình Phùng mà ngỡ đâu giữa tháng 8 mùa hè
Đêm qua trước khi đi ngủ mình đã cố tình tắt điều hòa, chỉ bật mỗi chiếc quạt cây số nhỏ nhất rồi mở hé cửa sổ phòng cho thoáng, bụng bảo dạ là đêm tháng 11 rồi chắc kiểu gì gần sáng cũng lạnh phải kéo chăn bông lên đắp. Ấy thế mà tầm 2 giờ đêm mình tỉnh giấc vì người cứ bức bối hầm hập, mồ hôi rịn ra ở gáy rất chi là khó chịu, cuối cùng lại phải lồm cồm bò dậy mò cái điều khiển bật điều hòa 26 độ thì mới ngủ tiếp tới sáng được. Sáng nay dậy đi học tiết chào cờ đầu tuần của tháng 11, mình vẫn mặc nguyên chiếc áo sơ mi đồng phục cộc tay bước xuống nhà mở cửa.
Không hề có một chút hơi lạnh se sắt nào lùa vào mặt như cái hôm mùng 5 tháng 10 mà mình từng kể với anh em đâu nhé. Con đường từ nhà mình ra trường THPT Phan Đình Phùng chỉ dài đúng 1 cây số (1km), mọi khi đi bộ dưới hàng sấu già cổ thụ dọc phố Quán Thánh rẽ sang Phan Đình Phùng vào tầm tháng 11 là gió thổi hun hút, lá vàng rơi xào xạc dưới chân nghe thơ mộng lắm. Sáng nay mình vừa đi vừa ngước lên nhìn trời, nắng mới hơn 6 giờ rưỡi sáng thôi mà đã vàng ươm, chiếu xiên qua kẽ lá chẳng khác gì những ngày tháng 8 cuối hạ. Ngồi dưới sân trường dự tiết chào cờ và sinh hoạt chuyên đề đầu tuần, nhìn quanh sân cả nghìn học sinh toàn mặc áo cộc tay, đứa nào đứa nấy lấy vở lấy quạt nhựa ra phe phẩy. Lên đến lớp học thì lũ bạn "dở hơi" lớp mình lại tiếp tục phát huy cái tư duy đẳng cấp nhân loại: đóng chặt hết cửa gỗ lại rồi bật max công suất cả điều hòa lẫn quạt trần suốt 5 tiết học liền. Mọi lần trời ngoài đường se lạnh mà chúng nó bật thế là mình ngồi trong lớp rét run cầm cập, nhưng hôm nay thì mình lại thấy... hợp lý mới chết chứ, vì đến tầm 11 giờ trưa nắng ngoài hành lang hắt vào nóng hầm hập luôn.
Mình năm nay là học sinh lớp 12 rồi, lứa 2009 tụi mình chỉ còn mấy tháng nữa là bước vào kỳ thi THPTQG 2027 đầy cam go, lịch học ở trường với lịch học thêm buổi chiều tối cứ gọi là kín đặc. Học hành căng thẳng mệt mỏi mà gặp cái thời tiết cứ ẩm ương nắng hanh khô khốc thế này thực sự làm con người ta dễ bị tụt năng lượng và mệt lả đi rất nhiều. Nhưng mình mệt một thì mình lại thương bố mẹ và lo cho ông mình ở nhà gấp mười. Anh em nào đọc blog mình thường xuyên thì cũng biết bố mình làm đầu bếp ở khách sạn, ngày nào cũng phải dậy từ 3 giờ sáng để đi làm. Cái khung giờ 3 giờ sáng của tháng 11 này nó quái ác ở chỗ là ngoài đường có sương mù nhẹ và nhiệt độ tụt xuống khoảng 20 - 21 độ C, đi xe máy ngoài đường gió tạt vào người vẫn rất buốt. Thế nhưng đến đúng 12 giờ trưa, khi bố mình hết ca ở khách sạn về nhà ăn vội bát cơm rồi dắt xe ra đường chạy Grab kiếm thêm thu nhập nuôi anh em mình ăn học, thì nhiệt độ ngoài mặt đường nhựa lại vọt lên tới 32 - 33 độ C, nắng hanh khô rát cả da mặt. Sự chênh lệch nhiệt độ giữa rạng sáng và giữa trưa lên tới hơn chục độ C như vậy đúng kiểu cực hình bào mòn sức khỏe của những người lao động phải di chuyển ngoài đường liên tục như bố mẹ mình. Rồi cả ông mình nữa, hồi đầu năm ông đã phải nhập viện cấp cứu mấy lần vì đột quỵ sau đợt bà mình mất, nên cứ mỗi lần thời tiết giao mùa dở chứng, sáng lạnh trưa nắng gắt thế này là mình ở trên lớp học cũng cứ thấp thỏm không yên.
Tại sao chỉ còn 2 tháng cuối năm mà "anh Đông" vẫn cứ lỡ hẹn với Hà Nội?
Chắc hẳn đây là câu hỏi mà không chỉ riêng mình mà rất nhiều anh em yêu thích mùa đông miền Bắc đang thắc mắc mỗi khi mở điện thoại lên xem dự báo thời tiết. Để trả lời cho câu hỏi này một cách chuẩn xác nhất chứ không chỉ dựa vào cảm tính cá nhân, tối nay mình đã dành hẳn gần một tiếng đồng hồ để lướt đọc các bản tin khí tượng thủy văn quốc gia và tự mình mở mô hình dự báo gió trên ứng dụng Windy để soi từng lớp khí áp.
Anh em còn nhớ tháng 11 năm 2025 năm ngoái không? Năm ngoái khi thời tiết nước ta chịu sự chi phối của pha La Niña, ngay từ cuối tháng 10 sang đầu tháng 11 là những đợt gió mùa đông bắc có cường độ rất mạnh đã liên tục tràn xuống miền Bắc. Mình nhớ như in tầm này năm ngoái Hà Nội vừa có mưa rào lớn gây ngập mấy tuyến phố, vừa kèm theo gió bắc thổi rít qua khe cửa sổ, nhiệt độ tụt một phát xuống dưới 16 - 17 độ C, đi học phải mặc áo phao dày cộp, tối về chui tọt vào trong chăn bông nghe mấy bản nhạc buồn kiểu "Sao mình chưa nắm tay nhau" hay "Hôm nay tôi buồn" mà cảm giác nó lạnh tê tái cả cõi lòng. Thế mà bước sang tháng 11 năm 2026 này, kịch bản thời tiết đã đảo ngược 180 độ luôn rồi.
1. Sự chặn đứng của đới gió Tây và "căn bệnh" không khí lạnh lệch đông
Điểm mấu chốt khiến cho gió mùa đông bắc cứ hẹn lần hẹn lữa với anh em miền Bắc tụi mình nằm ở chính quy luật hoàn lưu khí quyển năm nay. Khi mình mở bản đồ khí áp trên Windy ở khu vực lục địa châu Á, thực chất khối áp cao lạnh lục địa Siberia (nơi sản sinh ra các đợt không khí lạnh cho mùa đông Việt Nam) vẫn đang tích tụ năng lượng ở phía Bắc. Tuy nhiên, thay vì nén mạnh và đẩy thẳng từ phương Bắc xuống phương Nam tràn qua biên giới Lạng Sơn, Cao Bằng rồi phủ kín bầu trời Hà Nội như mọi năm, thì các sóng lạnh đầu tháng 11 năm nay lại có cường độ khá yếu và nông.
Mỗi khi khối không khí lạnh này bắt đầu di chuyển xuống phía Nam thì ngay lập tức bị đới gió Tây trên cao hoạt động mạnh đẩy dạt sang phía Đông, trượt ra ngoài khu vực biển Hoa Đông và Bắc Biển Đông. Đó chính là lý do vì sao suốt từ tháng 10 sang đến đầu tháng 11 năm nay, chúng ta liên tục phải nghe cụm từ "Không khí lạnh lệch đông" hay "Không khí lạnh suy yếu". Khi khối khí khô và lạnh chỉ quét nhẹ qua rìa phía Đông Bắc Bộ, nó chẳng những không mang lại cái rét ngọt kèm mưa phùn hay bầu trời âm u đặc trưng của mùa đông, mà ngược lại còn đóng vai trò như một chiếc máy hút ẩm khổng lồ. Nó thổi bay toàn bộ lớp mây che phủ trên bầu trời Hà Nội, làm cho bầu trời ban ngày trong xanh không một gợn mây. Không có mây che chắn, toàn bộ tia bức xạ mặt trời cứ thế chiếu thẳng trực tiếp xuống mặt đất từ 9 giờ sáng đến 4 giờ chiều, đốt nóng bầu không khí và đẩy nhiệt độ ban ngày vọt lên ngưỡng 31°C - 33°C, trong khi độ ẩm trong không khí bị kéo tụt xuống chỉ còn khoảng 40% - 45%. Cái cảm giác môi khô nứt nẻ, da tay mốc trắng, hít thở thấy khô rát cả sống mũi nhưng lưng áo vẫn đẫm mồ hôi chính là từ cái cơ chế "lạnh lệch đông" này mà ra đấy các bạn ạ.
2. Đỉnh điểm của El Niño cuối năm 2026 và bức xạ nhiệt đô thị
Một thủ phạm nữa không thể không nhắc tới chính là hiện tượng El Niño đang bước vào giai đoạn hoạt động mạnh nhất đúng vào những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027. Sự nóng lên bất thường của lớp nước biển bề mặt ở khu vực xích đạo trung tâm và Đông Thái Bình Dương đã làm suy yếu rõ rệt tần suất cũng như cường độ của gió mùa đông bắc. Nền nhiệt độ trung bình trong tháng 11 và tháng 12 năm nay được dự báo sẽ cao hơn trung bình nhiều năm từ 1,0°C đến 1,5°C.
Chưa kể đối với những anh em đang sống và đi học giữa lòng thủ đô Hà Nội như mình, hiệu ứng đảo nhiệt đô thị còn làm cho cái sự "nóng ngược mùa" này trở nên ngột ngạt gấp bội. Mật độ bê tông hóa dày đặc, nhà cao tầng san sát cộng với hàng triệu phương tiện xe máy, ô tô nhả khói bụi mỗi giờ tan tầm khiến mặt đường nhựa hấp thụ nhiệt cực mạnh vào ban ngày và tỏa nhiệt rất chậm vào ban đêm. Về đêm khi mặt đất phát xạ nhiệt vào không gian không mây, nhiệt độ ở các vùng ngoại thành hay vùng quê có thể giảm xuống 18°C - 19°C khá mát mẻ, nhưng ở trong nội thành Hà Nội thì hơi nóng vẫn cứ quẩn quanh trong các ngõ nhỏ, kèm theo lớp bụi mịn PM2.5 bị giữ lại sát mặt đất do hiện tượng nghịch nhiệt bức xạ, nhìn bầu trời lúc sáng sớm cứ mờ mờ đục đục chứ không phải là sương mù tinh khiết của mùa đông.
Chiều đầu tháng 11 dạo quanh hồ Tây và những nỗi niềm đằng sau mùa đông đến muộn
Chiều nay được nghỉ học sớm hơn mọi hôm một chút trước khi vào ca tự học buổi tối, do mẹ mình bận việc không về nấu cơm kịp nên mình lại rẽ qua quán quen ở phố Phạm Hồng Thái làm một bát bún ngan Cửa Đông. Thú thật với anh em là ăn bát bún ngan nóng hổi bốc khói nghi ngút vào cái hôm trời lạnh rét run thì nó "phê chữ ê kéo dài", chứ ăn vào cái chiều nắng hanh 30 độ như hôm nay thì vừa ăn vừa phải lấy giấy lau mồ hôi trán. Ăn xong thấy trong lòng cứ có chút gì đó trống trải và chán nản không tên, mình quyết định không đi thẳng về nhà ngay mà đi bộ vòng ra phía đường Thanh Niên và ven hồ Tây ngồi hóng gió một lát.
Dù gió mùa đông bắc vẫn còn hẹn lần chưa chịu về thật sự, nhưng có một thứ không bao giờ nói dối chúng ta rằng tháng 11 đã gõ cửa: đó là tốc độ sập tối của bầu trời. Mới có 5 giờ 15 phút chiều thôi mà mặt trời đã lặn mất tăm phía bên kia mặt nước hồ Tây, để lại một vệt ráng chiều màu cam tím buồn man mác rồi nhanh chóng chuyển sang màu xám đen tịch mịch. Ngồi một mình trên ghế đá ven hồ Tây, nhìn từng cặp đôi đèo nhau đi chầm chậm dọc bờ hồ, tự dưng cái cảm giác cô đơn quen thuộc mỗi dịp cuối năm lại ùa về trong lòng mình. Không hiểu sao cứ mỗi độ tháng 11, tháng 12 về là mình lại hay hoài niệm về những chuyện cũ đến thế. Nhớ cái mùa đông năm 2022 hồi còn học cấp 2 với rung động đầu đời đầy vụng dại ở sân phòng thể chất, nhớ những buổi tối bố mẹ dẫn hai anh em lên bờ hồ Gươm nghe nhạc đường phố giữa cái rét ngọt, và nhớ da diết cái lạnh cắt da cắt thịt ở vùng quê nông thôn.
Tính ra chỉ còn khoảng hơn 2 tháng nữa thôi là đến ngày giỗ đầu của bác mình ở dưới quê rồi. Hồi tháng 1 đầu năm nay, đúng vào đợt gió mùa đông bắc mạnh nhất mùa đông tràn về gây rét đậm rét hại, cả nhà mình về quê chịu tang bác. Ở vùng quê nông thôn bốn bề là cánh đồng trơ gốc rạ và ao hồ mênh mông, gió bắc thổi thông thống qua căn nhà 3 gian lạnh tới mức thở ra khói trắng xóa, buổi tối ngồi ngoài rạp dựng giữa sân phải chụm củi đốt lửa sưởi ấm, rồi lúc ra bến xe Giáp Bát lên lại Hà Nội cùng bố mẹ và chị họ, cái lạnh buốt giá ấy nó khắc sâu vào ký ức mình như một thước phim không thể nào quên được. Đối với mình, cái lạnh của mùa đông miền Bắc không chỉ đơn thuần là chuyện nhiệt độ cao hay thấp trên bản đồ dự báo, mà nó là chất keo gắn kết con người ta xích lại gần nhau hơn, là cái cớ để anh chị em về quê chui chung vào một chiếc chăn bông trò chuyện thâu đêm, là hương vị báo hiệu Tết Nguyên Đán đang đến rất gần.
Cơ mà nghĩ đi cũng phải nghĩ lại, mình mong trời lạnh để thỏa mãn cái sở thích cá nhân và tìm kiếm chút cảm xúc chữa lành tâm hồn của một cậu học sinh cuối cấp, nhưng việc gió mùa đông bắc cứ trễ hẹn và mùa đông ấm lên lại đang là nỗi lo mất ăn mất ngủ của biết bao người nông dân. Hôm chủ nhật vừa rồi mẹ mình có gọi điện về quê ngoại hỏi thăm, bà ngoại bảo năm nay tháng 11 rồi mà trời cứ nắng hanh khô khốc, chẳng có giọt mưa nào mà cũng chẳng thấy rét về, thành ra mấy luống rau cải, su hào, bắp cải vụ Đông ngoài vườn bị sâu tơ với bọ nhảy phá hại kinh khủng khiếp, ngày nào cũng phải xách thùng ra tưới nước mà đất vẫn khô trắng. Rồi ngay dọc khu vườn đào Nhật Tân, quất Tứ Liên cách chỗ mình ở bên hồ Tây có mấy cây số thôi, các bác nông dân trồng hoa Tết cũng đang thấp thỏm nhìn trời nhìn đất từng ngày. Cây đào, cây quất miền Bắc vốn cần những đợt rét ngọt của tháng 11, tháng 12 để hãm nụ, tích nhựa chờ đúng dịp lập xuân mới bung hoa. Giờ trời cứ nắng ấm hơn 30 độ kéo dài suốt từ tháng 10 sang tháng 11 thế này, nguy cơ hoa đào nở bung bét sớm trước Tết cả tháng trời và người trồng hoa mất trắng vụ Tết là điều hoàn toàn có thể xảy ra.
Liệu trong tháng 11 này Hà Nội có đón được đợt rét thật sự nào không?
Câu trả lời của mình sau khi soi kỹ các mô hình dự báo hạn vừa và hạn dài trên GFS cũng như ECMWF tối nay là: Sẽ có không khí lạnh tràn về, nhưng anh em đừng kỳ vọng vào một đợt rét đậm kéo dài ngay trong nửa đầu tháng 11 này!
Theo những gì mình theo dõi được trên bản đồ mô phỏng gió của Windy cập nhật lúc 19h tối nay (02/11/2026), trong khoảng từ ngày mùng 6 đến mùng 10 tháng 11 tới đây, sẽ có một đợt không khí lạnh có cường độ trung bình được bổ sung xuống khu vực miền Bắc nước ta. Đợt này có khả năng đi thẳng hơn một chút chứ không lệch hoàn toàn ra biển như mấy đợt cuối tháng 10 vừa rồi, nên Hà Nội sẽ bắt đầu cảm nhận được cái se lạnh rõ rệt hơn vào ban đêm và sáng sớm với mức nhiệt thấp nhất dao động quanh ngưỡng 18°C - 20°C, ban ngày giảm xuống còn khoảng 26°C - 28°C. Tuy nhiên, đây vẫn là kiểu không khí lạnh khô (do khối khí đi qua lục địa phương Bắc khô ráo tràn xuống), nên trời vẫn sẽ ít mưa, độ ẩm không khí duy trì ở mức thấp và ban trưa vẫn có nắng hanh.
Phải đợi đến giai đoạn nửa cuối tháng 11 bước sang đầu tháng 12 (tức là bước vào tháng cuối cùng của năm 2026), khi bức xạ mặt trời ở bán cầu Bắc giảm sâu và áp cao lạnh Siberia hoạt động mạnh mẽ hơn, lúc đó những đợt gió mùa đông bắc thực thụ mới có đủ sức mạnh để phá vỡ thế kìm kẹp của El Niño và mang cái lạnh đúng chất mùa đông Hà Nội về với chúng ta. Dù mùa đông năm nay đến muộn và số ngày rét đậm rét hại chắc chắn sẽ ít hơn mọi năm, nhưng những đợt lạnh đột ngột xen giữa các chuỗi ngày nắng ấm vẫn sẽ xuất hiện bất ngờ.
Lời khuyên nhỏ từ Tôi Share: Cái tiết trời giao mùa tháng 11 "sáng lạnh sương mù 19 độ - trưa nắng hanh 32 độ" hiện tại ở Hà Nội là môi trường lý tưởng nhất để các loại virus cúm mùa và bệnh đường hô hấp tấn công. Anh em đi học, đi làm buổi sáng sớm hoặc đi chơi về muộn buổi tối nhớ luôn thủ sẵn một chiếc áo khoác gió mỏng trong cốp xe hoặc balo, uống thật nhiều nước ấm và bôi kem dưỡng ẩm/son dưỡng môi để tránh bị nứt nẻ hay sốc nhiệt nhé!
Lời kết
Tháng 11 đã chính thức gõ cửa từng con phố nhỏ của Hà Nội rồi, dù cơn gió mùa đông bắc vẫn còn đang mải mê rong chơi ở đâu đó chưa chịu về đúng hẹn, nhưng chúng ta hãy cứ bình tĩnh tận hưởng từng khoảnh khắc cuối cùng của năm 2026 này nhé. Với những anh em đồng trang lứa 2k9 đang bước vào giai đoạn nước rút ôn thi THPTQG giống mình, hãy biến những ngày thời tiết chưa quá lạnh cóng này thành lợi thế để dậy sớm học bài mà không bị chiếc chăn bông "níu kéo" mỗi sáng!
Đừng quên nhấn vào chiếc chuông màu xanh dưới góc phải màn hình để nhận thông báo mới nhất từ Tôi Share mỗi khi mình lên bài mới nhé.
Cảm ơn bạn đã đến đây, cảm ơn bạn đã đọc hết bài viết tâm sự dài ngoằng này của mình. Nhớ theo dõi, để lại bình luận chia sẻ cảm nhận thời tiết chỗ bạn đang ở và ủng hộ Tôi Share nhé. Chúc bạn một tuần mới đầu tháng 11 luôn mạnh khỏe, bình an và tràn đầy năng lượng! (update 19:40 PM - 02/11/2026)
Copyright © Tôi Share
